พืชศึกษาถั่วพูโรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม

ชื่อสามัญ : Winged Bean
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Psophocarpus tetragonolobus Linn.
ชื่ออื่น : ถั่วพู จีน ถั่วพูตะขาบ ถั่วพูใหญ่ กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอนเรียกว่า บอบ่ะปะหลี
ถิ่นกำเนิด : แถบปาปัวกินี

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ถั่วพูเป็นพืชล้อลุก ลำต้นเลื้อยได้ ใบออกจากลำต้นแบบสลับ ใบย่อย 3 ใบ ใบรูปร่างคล้ายไข่ป้อม ปลายและขอบใบแหลม ดอกเป็นดอกย่อยสีขาวอมม่วง ผลเป็นผักแบนยาวมี 4 ปีก ตามความยาวของฝัก ฝักยาวประมาณ 3- 4 นิ้ว ภายในมัเมล็ดกลมเรียบเป็นมัน สีขาว น้ำตาลดำ หรือเป็นจุด รากออกเป็นหัวมีปมอยู่ใต้ดินแต่ละปมมีขนาดใหญ่

ฤดูกาล : ตลอดปี
แหล่งปลูก : สามารถปลูกได้ทั่วประเทศไทย
สรรพคุณทางยา : หัว ใช้บำรุงร่างกาย แก่อ่อนเพลีย แก้ร้อนใน กระหายน้ำ แก้ไข้กาฬ ราก แก้โรคลมพิษกำเริบ ดีฟุ่ง ทำให้คลั่งเพ้อ ปวดท้อง ถั่วพูใช้รักษาสิวและโรคผิวหนังบางชนิด

การกิน : ฝักอ่อน ยอดอ่อน และดอกอ่อน กินเป็นผักสดจิ้มน้ำพริก ทำเป็นยำถั่วพู หรือนำไปลวกน้ำกระทิ ผัดกับน้ำมัน หั่นใส่แกงเผ็ด แกงไตปลา หรือทอดมันก็ได้

    

คุณค่าอาหาร : ถั่วพู 100 กรัม ให้พลังงาน 19 กิโลแคลอรี ประกอบด้วย น้ำ 93.8 กรัม คาร์โบไฮเดรต 2.4 กรัม โปรตีน 2.1 กรัม ไขมัน 0.1 กรัม เส้นใย 1.2 กรัม แคลเซียม 5 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 43 มิลลิกรัม เหล็ก 0.5 มิลลิกรัม ไนอะซิน 0.8 มิลลิกรัม วิตามินบี1 0.35 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.14 มิลลิกรัม วิตามินซี 32 มิลลิกรัม

ยำถั่วพู

ส่วนผสมยำถั่วพลู ยำถั่วพู

ถั่วพลหรือ ถั่วพูู	30 ฝัก
เนื้อหมูต้มฉีก	1 ถ้วยตวง
กุ้งแชบ๊วย (ผ่าซีก)	15 ตัว
มะพร้าวขูด คั่ว	3 1/3 ช้อนโต๊ะ
หอมแดงเจียว	4 ช้อนโต๊ะ
หอมแดงซอย	1/3 ถ้วยตวง + 2 ช้อนชา
น้ำมันพืช (ถั่วเหลือง)	1 1/2 ช้อนโต๊ะ
ถั่วลิสงคั่วโขลกหยาบๆ	3 ช้อนโต๊ะ
พริกแห้งแกะเม็ด	4 เม็ด
หัวหอมแดง	4 1/2 หัว
กระเทียม	4 1/2 หัว
น้ำมะนาว	3 ช้อนโต๊ะ
น้ำปลา	3 ช้อนโต๊ะ
น้ำตาลทราย	3 ช้อนโต๊ะ

วิธีทำอาหารยำถั่วพลู ยำถั่วพู

• เนื้อหมูสันใน นำไปต้ม 15 นาที นำมาฉีกเป็นเส้นๆ
• นำน้ำที่ต้มหมูไปต้มกุ้งแชบ๊วย  (ใช้เวลา 3 นาที จากน้ำเดือด)
  แกะเอาแต่เนื้อส่วนที่กินได้ ผ่าซีกกลางตัว   เพื่อเอาขี้กลางหลังออก
• ล้างถั่วพูให้สะอาดตัดหัวตัดท้ายซอยเฉียงยาวๆ  หนาประมาณ  1  มิลลิเมตร ลวกในน้ำเดือดประมาณ  3  นาที ตักขึ้นแช่ในน้ำธรรมดา เพื่อให้ผักสีสวยไม่คล้ำรีบนำขึ้นพักให้สะเด็ดน้ำ
• นำส่วนผสมน้ำยำคือพริกแห้งแกะเม็ดออกคั่ว โขลกละเอียด 
  ตามด้วยหอมแดงกระเทียมเผา โขลกละเอียดใส่ภาชนะผสมรวมกัน
  ปรุงรสด้วยน้ำปลา  น้ำตาลทราย  น้ำมะนาว  คนให้ละลายเข้ากัน
• ผสมถั่วพู เนื้อหมู ฉีกเป็นเส้น กุ้งผ่าซีก ปรุงด้วยน้ำยำผสมให้เข้ากันเคล้าเบาๆ
  เพื่อไม่ให้ถั่วพูช้ำ เนื้อหมูและกุ้งไม่เละ  ใส่ถั่วลิสงคั่ว มะพร้าวคั่ว  คลุกให้เข้ากัน
• ตักใส่จานที่รองด้วยผักกาดหอมเพื่อให้ดูน่ารับประทานโรยด้วยหอมเจีย